Tarihin en büyük petrol kaybı: Hürmüz krizi küresel etkiler yarattı

Savaşlar, devrimler, ambargolar ve stratejik geçiş noktalarındaki aksaklıklar, global piyasalardan her gün milyonlarca varil petrolün çekilmesine neden olarak fiyatlar ve enerji güvenliği üzerinde baskı kurmaya devam ediyor.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) ile Dünya Bankası Emtia Piyasaları Görünümü verilerine dayanan görselleştirme, dünya genelinde meydana gelen yedi önemli petrol tedarik kesintisini karşılaştırıyor.

Verilere göre, ABD ve İsrail’in İran’a karşı hava saldırıları başlattıktan sonra İran’ın 28 Şubat 2026’dan itibaren Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğini büyük ölçüde durdurması, küresel petrol arzında tarihi bir düşüşe yol açtı.

Küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Basra Körfezi’nde yer alan bu hayati boğazdaki tanker hareketlerinin neredeyse tamamen durması, Körfez ülkelerinin petrol üretimini azaltmasına sebep oldu.

TARİHTEKİ EN BÜYÜK PETROL TEDARİK KESİNTİSİ

Mart 2026 itibarıyla Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının getirdiği günlük 10,1 milyon varillik petrol arz kaybı, tarihteki diğer tüm olayları geride bıraktı. Bu durumdan önce en büyük kesinti, Kasım 1978 ile Nisan 1979 arasında günlük 5,6 milyon varillik kayıpla İran Devrimi sırasında yaşanmıştı.

Mart 2026’daki Hürmüz aksaması, İran Devrimi dönemindeki kayıp miktarını günlük 4,5 milyon varil yani yaklaşık yüzde 80 oranında geride bıraktı. Listelenen yedi önemli kesintinin beşinin Orta Doğu kaynaklı olması, bölgenin global petrol arzındaki kritik rolünü bir kez daha gözler önüne sererken, 2026 yılındaki Hürmüz Boğazı kapanması günlük 10 milyon varil sınırını aşan ilk olay olarak tarihe geçti.

DEVRİMLER, AMBARGOLAR VE SAVAŞLARIN ETKİSİ

Tarih boyunca gerçekleşen diğer iki büyük kesinti ise günlük 4,3 milyon varillik kayıplarla Arap petrol ambargosu ve Kuveyt’in işgali sırasında meydana geldi. Ekim 1973 ile Mart 1974 arasında süren Arap petrol ambargosu, petrol fiyatlarının yaklaşık dört katına çıkmasına ve Uluslararası Enerji Ajansı’nın kurulmasına yol açtı.

Ağustos 1990 ile Ocak 1991 arasındaki Kuveyt işgali ise global petrol fiyatlarını kısa süre içinde iki katına çıkarttı. Bunların ardından Ekim 1980 ile Ocak 1981 arasında günlük 4,1 milyon varillik kayıpla İran-Irak Savaşı gerçekleşti.

2000’Lİ YILLARDAKİ KESINTILER

2000’li yıllarda meydana gelen diğer aksaklıklar ise önceki on yıllardaki krizlere kıyasla daha düşük seviyelerde kalmıştır. Mart-Aralık 2003 arasındaki Irak Savaşı’nın ilk aşaması günlük 2,3 milyon varil tedarik kaybına neden olurken; Şubat-Ekim 2011 dönemi Libya iç savaşı da günlük 1,5 milyon varillik üretim kaybına yol açtı.